“รับบทโค้ชแล้วหนึ่ง” หน้าที่ใหม่ของคุณแม่ยุคนี้

เป็นทุกอย่างให้เธอแล้วจริงๆ สำหรับพ่อแม่ยุคโควิด-19 ที่ไหนจะต้อง WFH ดูแลบ้าน ดูแลลูก แล้วยังต้องรับหน้าที่คุณครูจำเป็น คอยให้คำแนะนำลูกๆ ที่ต้องเรียนออนไลน์ ซึ่งบทบาทมากมายของพ่อแม่นี้ ไม่ใช่ว่าจะทำได้ง่ายๆ แต่ต้องทุ่มเทแรงกายแรงใจสุดๆ บทความนี้ชวนพ่อแม่มาทำความเข้าใจความเปลี่ยนไปของสังคม เพื่อปรับตัวให้ทันกับกระแสโลก ที่การเรียนรู้ของลูกอาจไม่ใช่หน้าที่ของครูในโรงเรียนเพียงลำพังอีกต่อไป แต่พ่อแม่ต้องเปลี่ยนตัวเองมาเป็นโค้ชเพื่อให้คำแนะนำเรื่องการเรียนรู้ของลูกด้วย  

โลกยุคใหม่กับความรู้ไร้ขีดจำกัด

ตั้งแต่การเกิดขึ้นของอินเทอร์เน็ต โลกของข้อมูลข่าวสารก็พัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเรามีอินเทอร์เน็ตไร้สาย และเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ ที่สามารถเชื่อมต่อโลกออนไลน์ได้ทุกที่ ทำให้การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารไม่มีขีดจำกัด เป็นยุคที่ขับเคลื่อนด้วยสื่อทางเทคโนโลยี และนวัตกรรมทางด้านความรู้ต่างๆ ทําให้ผู้คนหรือกระทั่งเด็กๆ เอง สามารถค้นคว้าหาความรู้ ข้อเท็จจริง ข้อมูลต่างๆ ได้ดีกว่าในยุคก่อนมาก 

เมื่อเป็นเช่นนี้ การเรียนรู้จึงไม่จำเป็นต้องอยู่ในห้องเรียนเสมอไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อโลกเผชิญกับโรคระบาดครั้งใหญ่ ก็อาจทำให้พ่อแม่หลายครอบครัว ค้นพบว่า การเรียนออนไลน์ หรือกระทั่งจัดการเรียนการสอนด้วยตัวเองแบบโฮมสคูล ก็เป็นอีกแนวทางการศึกษาหนึ่งที่เป็นไปได้ในโลกยุคใหม่ โดยเฉพาะเมื่อเรามีเทคโนโลยีอยู่ในมือ ทุกอย่างก็ล้วนเป็นไปได้ อยู่ที่ว่าเราจะนำมาปรับใช้และสอนลูกให้รู้จักใช้เทคโนโลยีเพื่อการศึกษาอย่างไรเท่านั้นเอง 

พ่อแม่ = โค้ช 

เมื่อมาถึงเรื่องการเป็นโค้ชให้กับเด็กๆ คงไม่มีใครทำหน้าที่นี้ได้ดีไปกว่าพ่อแม่อีกแล้ว เพราะบทบาทหนึ่งที่สำคัญของพ่อแม่ก็คือการสนับสนุนให้เด็กๆ ค้นพบสิ่งที่สนใจและบรรลุศักยภาพของตัวเอง โดยการจะไปถึงขั้นนั้นได้ เด็กๆต้องผ่านการเรียนรู้และสั่งสมประสบการณ์ในชีวิตประมาณหนึ่งก่อน ซึ่งในขั้นตอนนี้ พ่อแม่สามารถเปลี่ยนตัวเองเป็นโค้ชเพื่อช่วยให้ลูกประสบความสำเร็จได้ง่ายขึ้น 

เมื่ออ่านมาถึงย่อหน้านี้ พ่อแม่หลายท่านอาจมีคำถามว่าแล้วทำไมต้องเปลี่ยนตัวเองเป็นโค้ช ใช้บทบาทพ่อแม่ในการให้คำแนะนำลูกไม่ได้หรือ? 

ลองจินตนาการถึงนักกีฬากับโค้ชของพวกเขา เรามักพบว่าโค้ชและนักกีฬาที่ประสบความสำเร็จจะมีความเป็นทีมเดียวกัน แม้จะเคารพในความอาวุโส แต่ก็มีความสนิทสนม คล้ายเป็นเพื่อนรุ่นพี่ ขณะที่เมื่อพูดถึงเด็กกับพ่อแม่ผู้ปกครอง ส่วนใหญ่จะเป็นภาพของการให้ความเคารพมากกว่าความสนิทสนม ดังนั้น เพื่อช่วยให้ลูกประสบความสำเร็จ ค้นพบศักยภาพของตัวเอง การเปลี่ยนมารับบทโค้ชให้กับลูก อาจทำให้เป็นหนทางที่ได้ผลมากกว่า

หน้าที่โค้ชต้องทำอะไรบ้าง?

เริ่มง่ายๆ ด้วยการปรับทัศนคติ เปลี่ยน Mindset ที่ว่า “ฉันเป็นพ่อแม่ ลูกต้องเชื่อฟังและทำตามเท่านั้น” มาเป็น “ฉันเป็นผู้ให้คำแนะนำ ลูกสามารถนำคำแนะนำที่ได้ไปพิจารณาและเลือกตัดสินใจอย่างเหมาะสมได้ด้วยตัวเอง” ซึ่งทัศนคตินี้จะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อพ่อแม่เชื่อมั่นในตัวลูก และพร้อมให้พวกเขาได้ลองผิดลองถูกด้วยตัวเองบ้างในเรื่องที่พ่อแม่เห็นว่าผิดพลาดได้ นอกจากนี้ สิ่งที่พ่อแม่ควรทำในฐานะโค้ช ก็คือ 

• รับรู้เป้าหมายของลูก : การโค้ชใครสักคน เราจำเป็นต้องรับรู้และเข้าใจเป้าหมายของคนๆ นั้น เพื่อกำหนดแนวทางไปสู่เป้าหมายร่วมกัน
• แนะนำแนวทาง : เมื่อรู้เป้าหมายของลูกแล้ว เช่น ลูกต้องการเรียนมัธยมต้น เพื่อต่อสายอาชีพ ระหว่างนั้นต้องการทำงานพิเศษหาประสบการณ์ พ่อแม่ในฐานะโค้ช ก็ควรหาข้อมูลหลายๆ ด้านที่สอดคล้องกับแนวทางของลูก เพื่อให้คำแนะนำและเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจเลือกวางแผนเพื่ออนาคตต่อไป
• สร้างทางเลือก : ในฐานะที่ผ่านโลกมาก่อน มีประสบการณ์มากกว่า หากเห็นว่ามีทางเลือกที่สอดคล้องกับเป้าหมายของลูก อาจแนะนำทางเลือกที่หลากหลายให้ลูกได้ลองเรียนรู้ เช่น หากลูกสนใจเรื่อง Coding อาจหาคอร์สออนไลน์ให้ทดลองเรียน หากลุ่มกิจกรรมเขียน code เพื่อให้ลูกได้เรียนรู้ทั้งทฤษฏีและปฏิบัติ
• ทบทวนแผน : ระหว่างทาง ลูกอาจเกิดความลังเลในแนวทางที่เลือก หรือประสบปัญหาในการเรียน ลองชวนลูกมาทบทวนแผน เช่น ผลการเรียนที่ตกลง อาจมาจากการทำงานพิเศษ ลองปรับแผน ทำงานให้น้อยลง เพื่อดูว่าผลการเรียนดีขึ้นหรือไม่ หมั่นทบทวนแผนเป็นระยะ จะช่วยทำให้ไปถึงเป้าหมายได้เร็วขึ้น
• ฟังและฟัง : บ่อยครั้งผู้ใหญ่อย่างเราๆมักฟัง เพื่อจะสอน เพื่อจะแสดงความคิดเห็น หรือเพื่อจะบอกเล่าประสบการณ์ของตัวเองให้เด็กๆ ฟัง แต่นั่นไม่ใช่การฟังที่แท้จริง เมื่อเป็นโค้ช เราต้องฟังสิ่งที่ลูกต้องการสื่อ เปิดโอกาสให้ลูกได้แสดงความรู้สึก ความคิดเห็น โดยไม่ต้องตัดสิน เพื่อที่เราจะได้เข้าใจพวกเขาอย่างแท้จริง
• สร้างแรงกระตุ้น : หากรู้สึกว่าลูกเริ่มหมดไฟ ไม่กระตือรือล้นเท่าที่ควร โค้ชอาจต้องหาวิธีเพื่อสร้างแรงกระตุ้น เพื่อให้ลูกรู้สึกอยากไปถึงเป้าหมาย เช่น อาจชวนลูกทำ Challenge อ่านหนังสือให้จบสัปดาห์ละ 1 เล่ม หากทำได้ อาจได้รางวัลเป็นการไปเที่ยวพักผ่อนช่วงสุดสัปดาห์ เป็นต้น
• ให้กำลังใจ : การให้กำลังใจ และแรงสนับสนุนถือเป็นหน้าที่สำคัญของโค้ช ทำให้ลูกเข้าใจว่าบางครั้งความสำเร็จก็ไม่เท่ากับความสุขเสมอไป หากพยายามเต็มที่แล้ว ผลลัพธ์ไม่เป็นที่น่าพอใจ เราอาจจะเสียใจแต่ก็ได้ประสบการณ์เพื่อพัฒนาตัวเองต่อไป 

เส้นทางการเรียนรู้ของลูกเปรียบเสมือนการเดินทางไกล มีครูเป็นไกด์นำทาง และระหว่างทางหากมีพ่อแม่เป็นโค้ช คอยให้คำแนะนำเมื่อพบเจอปัญหา ท้อแท้ หมดกำลังใจ การเดินทางของลูกก็จะราบรื่นยิ่งขึ้น